بر ضدّ عقايد همهء محيط خود قيام كرده وپيداست كه قريش أو را ريشه‌كن خواهد نمود ) بگرويم ؟ آگاه باشيد كه آن‌ها خود ، إبله وبىخردند ؛ زيرا اكثريّتِ بىمنطق ومحتوا را بر اقليّتِ داراى ده‌ها دليل وبرهان منطقي ، مقدّم مىدارند ، ولكن جهل خود وعاقبت پيروزى حق را نمىدانند . [ تفسير آيهء 14 - 16 ] وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوْا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا إِلَى شَيَاطِينِهِمْ قَالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِئُونَ . [ 14 ] وهنگامى كه آن‌ها با مؤمنان ، ملاقاة كنند ، مىگويند : ما به پيامبر صلى الله عليه وآله ودين أو ايمان آورده‌ايم ؛ وچون با شيطان‌ها وهم‌مسلكان خود خلوت كنند ، مىگويند : همانا ما با شماييم ؛ بىترديد ، ما آن‌ها را - در دعوىِ ايمان وشركت در برخى از أمور - ريشخند ومسخره مىكنيم . اللّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَيَمُدُّهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ . [ 15 ] خداوند ، آن‌ها را استهزا ومسخره مىكند . يعنى : استهزاى آن‌ها را مقابله به مِثل مىنمايد ؛ در دنيا احكام اسلام [ را ] بر آن‌ها جارى مىكند وبه پاكى بدنشان وحلّيّت ذبيحه‌هايشان وجواز ازدواجشان وجريان احكام اسلام بر امواتشان ، حكم مىكند ؛ وچون مردند ، احكام كفر بر آن‌ها مرتّب مىنمايد ؛ وآنان را در ميان كفّار وعذاب آن‌ها وارد مىكند . واين است بزرگ‌ترين استهزا كه از حكيم صادر مىگردد . و « مدّ » به معناى مهلت وتقويت وزيادتى ؛ و « عمه » به معنى تحيّر وسرگردانى است ؛ ومعناى « يمدّهم » آن كه ؛ خداوند آن‌ها را مهلت مىدهد وبه واسطهء افزودنِ مال وجاه واولادشان تقويت مىكند ، تا در طغيان خويش سرگردان بمانند . أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى فَمَا رَبِحَتْ تِجَارَتُهُمْ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ . [ 16 ] آن‌ها هستند كه گمراهى را به بهاى از دست دادنِ هدايت ورهيابى به دين ومعارف وكمالات انساني خريدند - ودر حقيقت ، نفاق وكفر را به جاى ايمان و